"ปราจีนบุรีมาจากไหน"

 

"ปราจีนบุรีมาจากไหน"

 

 

งานฉลอง 100 ปี  พระพุทธเจ้าหลวงเสด็จดงศรีมหาโพธิ์  เมืองปราจีนบุรี (พ.ศ.2451)

 

วันพฤหัสบดีที่ 11 กันยายน พ.ศ.2551

 

                     

                               ภาพถ่ายดาวเทียมเมืองศรีมโหสถ                          ภาพถ่ายดาวเทียมบริเวณวัดต้นโพธิ์

 

แผนที่แสดงขอบเขตอ่าวไทยราว 5,000 ปีมาแล้ว

 

ปราจีนบุรีและอีกหลายเมืองยังเป็นเมืองท่าชายทะเล

 

 

                ในสมัยอยุธยาปรากฏชื่อเมืองปราจีนบุรีเป็นครั้งแรก  ซึ่งคำว่า "ปราจีนบุรี" นั้นเป็นคำสมาสเกิดจากคำว่า "ปราจีน" กับคำว่าบุรี คำว่า "ปราจีนบุรี" หรือ "ปาจีน" นั้น พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานพุทธศักราช 2525 ให้ความหมายว่าทิศตะวันออก  ต่างกันที่ "ปราจีน" ป็นคำสันสกฤต แต่คำว่า "ปาจีน" เป็นคำภาษาบาลี ส่วนคำว่า "บุรี" พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานพุทธศักราช 2525 ให้ความหมายว่าเมืองซึ่งในภาษาบาลีใช้คำว่า "ปุระ"

 

                คำว่า "ปราจีนบุรี" จึงหมายถึงเมืองตะวันออก  ซึ่งในเอกสารทางประวัติศาสตร์เรียกว่า "เมืองปราจีนบุรี" บ้างและ "เมืองปราจีน" บ้าง  และยังเขียนชื่อเมืองปราจีนแตกต่างกันไป  กล่าวคือบ้างก็เขียนเป็น ปราจินบุรี  ปราจิณบุรี  และ ปาจีนบุรี  แต่โดยความหมายแล้วก็น่าจะเหมือนถึงเมืองทางตะวันออก  ซึ่งก็คือตะวันออกของราชอาณาจักรไทย

 

                นอกจากนี้ยังมีอีกคำหนึ่งที่ใกล้เคียงคำว่าปราจีนคือคำว่าประจิม ซึ่งพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานพุทธศักราช 2525 ให้ความหมายว่า ทิศตะวันตก  ถ้าเป็นในความหมายนี้ ประจิมบุรี ก็หมายถึงเมืองตะวันตก ซึ่งก็คือเมืองทางตะวันตกของอาณาจักรเขมรนั่นเอง ชื่อประจิมเคยใช้เรียกจนเป็นที่รับรู้กันทั่วไป  จึงมีในนิราศปราจีนบุรี (แต่งราวรัชกาลที่ 5 หรือก่อนนั้น) ระบุว่า  ชื่อเมืองประจิมทะคามงามขยัน     เป็นประจันทคามของพระฤาสาย

 

5,000 ปีมาแล้ว  ปราจีนบุรี พื้นที่ลุ่มๆดอนๆ บางส่วนเป็นทะเลอ่าวไทย

4,000 ปีมาแล้ว  มีชุมชนที่ลุ่มๆดอนๆ โดยรอบพื้นที่ปราจีนบุรี

3,000 ปีมาแล้ว  มีคนจากที่ต่างๆทั้งใกล้  ไกล  มาตั้งหลักแหล่งเขตปราจีนบุรี

หลังพ.ศ. 1       ปราจีนบุรีเป็นส่วนหนึ่งของสุวรรณภูมิ

หลังพ.ศ.500    การค้าโลก  นำเข้าพุทธ-พราหมณ์  แรกถึงปราจีนบุรี

หลังพ.ศ.1000  แรกรัฐขนาดเล็ก  ที่เมืองมโหสถ  ปราจีนบุรี

หลังพ.ศ.1500  ขอมและการค้าโลกถึงปราจีนบุรี

หลังพ.ศ.1700  เมืองมโหสถร่วงโรย-รกร้าง

หลังพ.ศ.1900  แรกมีชื่อเมืองปราจีนบุรี  ทางลุ่มน้ำบางปะกง

พ.ศ.2310       พระเจ้าตากผ่านป่าดงศรีมหาโพธิ์  ปราจีนบุรี  ลุ่มน้ำบางปะกง

พ.ศ.2369       กวาดต้อน "ลาว" มาอยู่ดงศรีมหาโพธิ์  เมืองมโหสถ  ปราจีนบุรี

พ.ศ.2476       แรกเป็นจังหวัดปราจีนบุรี

พ.ศ.2482       เปลี่ยนสยามเป็นสยามประเทศ  มีคนไทย  และความเป็นไทย (ลาว)พวน  ในเขตเมือง มโหสถและบริเวณต่อเนื่องกลายเป็นคนไทยหมดทุกคนเมื่อเปลี่ยนชื่อประเทศสยามเป็นประเทศไทย   พ.ศ.2482

 

 

เรียนรู้โบราณสถานปราจีนบุรี

 

-ศาสนสถานเนินสระบัว(ล้า)-สระมรกต  ตั้งอยู่อำเภอศรีมโหสถ  จังหวัดปราจีนบุรี

                

 

รอยพระพุทธบาท ทำขึ้นราวหลัง พ.ศ.1200 ยุคทราวดี

จารึกเนินสระบัว  วสันตดิลกฉันท์ 

อโรคยาสาร  เป็นอโรคยาสารที่อยู่ห่างจากศูนย์กลางเมืองพระนครที่ไกลที่สุดมาทางทิศประจิม      (ตะวันตก)

-โบราณสถานสระแก้ว (อยู่ในเขตกำแพงเมืองเก่าศรีมโหสถ)  ตั้งอยู่อำเภอศรีมโหสถ  จังหวัดปราจีนบุรี

 

   

 

มีรูปสลักนูนต่ำรูปสัตว์ขอบสระแก้ว  เป็นสถานที่ที่เชื่อว่ารับมาจากหมู่เกาะชวาของวัฒนธรรมการอาบน้ำ

-ต้นโพธิ์ศรีมหาโพธิ  ตั้งอยู่อำเภอศรีมโหสถ  จังหวัดปราจีนบุรี

 

  

 

ต้นโพธิ์อายุเก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย ซึ่งมีความเชื่อว่ามีการนำหน่อต้นโพธิ์มาจากลังกาทวีป

-จารึกลายพระหัตถ์ ร.5  ตั้งอยู่บ้านโคกขวาง อำเภอศรีมหาโพธิ  จังหวัดปราจีนบุรี

 

   

 

มีลายฝีพระหัตถ์ของรัชกาลที่ 5ที่จารึกไว้ว่าเสด็จมาที่นี่พ.ศ.2451

-บ้านเจ้าพระยาอภัยภูเบศร  ตั้งอยู่อำเภอเมือง  จังหวัดปราจีนบุรี

 

   

 

รูปแบบสถาปัตยกรรมที่ได้รับอิทธิพลฝรั่งเศสซึ่งฝรั่งเศสถือเป็นเจ้าอาณานิคมเหนือกัมพูชา การตกแต่งจึงเป็นรูปแบบของศิลปะบาร็อคของตะวันตกซึ่งมีความรุ่งเรืองในฝรั่งเศสมาก่อน

ประวัติและความสัมพันธ์ที่เกี่ยวโยงกับราชวงศ์จักรี

-วัดแก้วพิจิตร  ตั้งอยู่อำเภอเมือง  จังหวัดปราจีนบุรี

 

       

 

เป็นสถาปัตยกรรมทางพระพุทธศาสนาที่มีรูปแบบการตกแต่งลวดลายที่ผสมผสานวัฒนธรรมที่หลากหลายเช่น ไทย จีน เขมร ฝรั่งเศส ญวน

 ข้อมูล : กองทุนเผยแพร่ความรู้สู่สาธารณะ   

 

ขอขอบคุณ :  อาจารย์สุจิตต์  วงษ์เทศ          

 

ผู้ว่าราชการจังหวัดและเจ้าหน้าที่สำนักงาน   

 

จังหวัดปราจีนบุรี  

< ย้อนกลับ		ถัดไป >